Havalı Yataklar

Havalı yatak, yatağa bağımlı hastaların kolayca sağa, ortaya veya sola pozisyon almasını sağlamak amacıyla üretilmiştir. Havalı yataklar, yatan hasta bakımını kolaylaştıran bir üründür. Teknolojinin gelişmesiyle yatak yaralarının önlenmesini sağlayan birçok ürün piyasaya sunulmuştur; Havalı yataklar da bunlardan bir tanesidir. Bakıma ihtiyacı olan hastaların uzun süre yatmaktan kaynaklanan yatak yaraları oluşmaktadır. Bu yaraların oluşmasını engellemek için pozisyonlu havalı yataklar kullanılmaktadır. Havalı yataklar boru tipi ve baklava tipi olmak üzere iki çeşittir.

Üzerinde baklava dilimlerine benzeyen hava balonları olduğu için bu ürüne baklava tipi havalı yatak ismi verilmiştir. Havalı yatak şişirildiğinde hava kabarcıkları senkronize bir şekilde hareket etmelidir,bir sıranın havası inerken diğerlerinin şişmesi gerekir. Ancak, kilolu bir hastada kullanıldığında oluşan ağırlıktan dolayı hava balonlarının arasındaki hava değişimi durabilir. Bazı dilimlerde 1-2 saat boyunca 0 (sıfır) basınç varken diğer dilimlerde basınç 400 mmHg’ye kadar çıkabilir. Bu da 1-2 saat boyunca aynı vücut bölgesine yoğun şekilde basınç uygulanması anlamına gelir. Cilt üzerine uygulanan basınç nedeniyle dokulara giden kan miktarı azalır ve bu durum yara oluşumu çok ciddi şekilde hızlandırır. Kılcal damarlara 35 mmHg’den yüksek basınç uygulanırsa kan akışı engellenir. Kan akışı yavaşlayan dokular daha hızlı tahrip olur. Yaşlı insanların derisi inceldiği için   cilt yüzeyi tahrişi  olabilir. Tahriş olmuş deride bası yarası daha da hızlı oluşur. Ayrıca konfor açısından bakılırsa baklava dilimlerinden bir kısmı çok düşük basınçtayken diğer kısmı çok yüksek basınçta olacağı için hasta rahat edemeyecek ve konforlu bir şekilde uzanamayacaktır.

Havalı yataklar, geçici veya kalıcı şekilde yatağa bağımlı olan hastaların vücudunda yara oluşmaması için kullanılır. Hastaların sağlık durumuna, kilosuna ve hareketliliğine göre farklı çeşitte havalı yatakların kullanılması gerekir. Uygun havalı yatak modeli kullanıldığında hastayı yatak yarasından korumak mümkün olmaktadır. Hastaya uygun olmayan modelde ürün kullanılırsa yeni yatak yaraları oluşabilir veya mevcut yaralar büyüyebilir. Hastanın durumu iyi şekilde analiz edilmelidir veya ona göre havalı yatak kullanılmalıdır. Baklava tipi, boru tipi veya pozisyon aldıran boru tipi havalı yataklar yatan hastaları yaralardan korumak için geliştirilmiştir.

Boru tipi havalı yataklarda hava ve basınç değişkenliği dalga şeklinde olmaktadır. Yani bir boru hattı %100 doluyken sonrakiler %10 azalarak değişim gösterir. Bu tip havalı yataklar adını boru şeklinde paralel konumlandırılmış hava kanallarından alır. Çalışma prensibi baklava tipi havalı yatağa benzer. Bir hava kanalı şişerken diğeri söner, cilt üzerinde oluşan basınç değişmiş olur. Basıncın azaldığı bölgelerde kan akışı hızlanır ve dokulara oksijen gider. Dokulara kan ulaşmadığında hücrelerin yıkımı hızlanır ve deride yaralar açılmaya başlar.

Bası yaralarının tedavi maliyeti çok yüksektir. Açık yaralar enfeksiyona açıktır ve mikrop kapabilir. Bu durum tedaviyi ve hastanın iyileşmesini zorlaştırır. Bası yaraları oluşmadan tedbir almak hem maddi hem de sağlık açısından önemlidir.

Havalı yataklarda iki çeşit çalışma şekli vardır. Bunlardan birisi A+B diğeri ise A+B+C sistemidir. A+B+C havalı yatak sisteminde şişirme motoru üzerinde birbirinden bağımsız en az üç hava çıkışı vardır. Böylece şişirme motoru, hava kanallarını birbirlerinden bağımsız şekilde sırasıyla yönetir ve ciltte oluşan basıncı daha etkili şekilde değiştirir. A+B havalı yataklardaysa şişirme motoru üzerinde iki hava çıkışı mevcuttur. Bu sistemde hava kanallarının bir sırası şişirilirken diğer sıranın havası söndürülür. Bu şekilde basınç değişimi sağlanır.

A+B sistemli boru tipi havalı yataklar sadece birinci ve ikinci evre yatak yaralarında etkilidir. A+B+C sistemli havalı yataklar ise dördüncü evreye kadar yatak yaralarına karşı etkilidir. A+B+C sistemiyle çalışan havalı yataklar bası yaralarını önleme konusunda diğerlerine göre daha başarılıdır. A+B+C sistemiyle çalışan havalı yataklar tercih edilmelidir.

Kullanım uyarıları

Hastaların sağlık durumuna, kilosuna ve hareketliliğine göre farklı çeşitte havalı yatakların kullanılması gerekir.

Nerede kullanılır?

Daha çok yoğunbakım ünitelerinde kullanılır.

Komponentler

CRP modülü

Pompa ünitesi

Yatak ve pompa

Çeşitleri

Boru tipi havalı yatak

Baklava tipi havalı yatak

Nasıl kullanılır?

Bir motor yardımıyla veya insan nefesiyle şişirilir. Havalı yataklar 3 farklı türdedir.Bunlar; pozisyon aldıran havalı yataklar, boru tipi havalı yataklar ve baklava dilimi şekilli havalı yataklardır. Havalı yatağın bir kısmı sönükken diğer bölgesi şişirilir. Sonra da tam tersi diğer alan şişirilir, öteki taraftaki hava serbest bırakılır. Böylece yatak vücudun her tarafına baskı yapmış olmaz. Sönen kısımdaki kan akışı harekete geçerken diğer kısımdaki baskı da daha sonra alınır. Genellikle motor bunu otomatik olarak yapar. Hasta sürekli hareket ediyormuş ya da hastaya masaj yapılıyormuş hisseder.